Bỏ qua menu

Trang chủ › Góc phụ huynh › Quy tắc chính tả lớp 1: c/k, g/gh, ng/ngh dễ nhớ cho bé

Quy tắc chính tả lớp 1: c/k, g/gh, ng/ngh dễ nhớ cho bé

Đọc – viết lớp 1 · Tác giả: Đội ngũ TotLen · Cập nhật 20/11/2026

"Con viết 'kon cá' là sai à mẹ?" — Chữ "con" và chữ "kẹo" đều bắt đầu bằng âm "cờ", sao chữ này viết c, chữ kia viết k? Đây là một trong ít chỗ tiếng Việt không "đọc sao viết vậy", và là quy tắc chính tả đầu tiên con học ở lớp 1.

Tin vui: quy tắc rất gọn, chỉ cần nhớ ba chữ e, ê, i.

Bảng tóm tắt

ÂmĐứng trước e, ê, i (và iê, ia)Đứng trước các nguyên âm còn lại (a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư)
"cờ"k: kẻ, kê, kì, kiến, kìac: ca, cá, cô, cờ, cú, cửa
"gờ"gh: ghe, ghế, ghi, ghimg: ga, gà, gỗ, gờ, gù, gửi
"ngờ"ngh: nghe, nghề, nghỉ, nghiêngng: nga, ngà, ngõ, ngủ, ngừ

Chỉ cần một câu: gặp e, ê, i thì dùng k, gh, ngh.

c hay k?

Cả c và k đều ghi âm "cờ".

  • Trước e, ê, i: viết k — kẻ vở, cái kệ, kì lạ, con kiến.
  • Trước các nguyên âm khác: viết c — con cá, cô giáo, cờ đỏ, cú mèo.

Đó là lý do khi dạy, chữ k được gọi là "ca" để con phân biệt với c "cờ" khi viết. Xem thêm bảng cách đọc ở bài chữ b đọc là bờ hay bê.

g hay gh?

Cả g và gh đều ghi âm "gờ".

  • Trước e, ê, i: viết gh — ghe, cái ghế, ghi nhớ.
  • Trước các nguyên âm khác: viết g — con gà, gỗ, gõ cửa, gù.

Lưu ý: gi là một chữ ghép khác, đọc "di" (giỏ, giá, giờ). Không nhầm "gi" với "g + i".

ng hay ngh?

Cả ng và ngh đều ghi âm "ngờ".

  • Trước e, ê, i: viết ngh — nghe, nghề, nghỉ, nghĩ.
  • Trước các nguyên âm khác: viết ng — ngà voi, ngõ nhỏ, ngủ, cá ngừ.

Vì sao luôn viết "qu"

Chữ q không bao giờ đứng một mình trong tiếng Việt, luôn đi với u thành qu, đọc là "quờ": quê, quà, quả, quý.

Con hay viết nhầm "kuê" hoặc "cuê". Nhắc con: âm "quờ" luôn viết qu.

Câu vè và mẹo nhớ

Bố mẹ có thể đọc cho con nhớ:

"E, ê, i — ba bạn nhỏ, k, gh, ngh đứng trước mới vừa. Còn a, o, ô, u, ư… c, g, ng đứng — chẳng thừa chẳng sai."

(Câu vè do TotLen tự đặt, bố mẹ có thể đổi cho vui tai con.)

Mẹo khác:

  • "Chữ dài đứng trước chữ e, ê, i." k có nét khuyết cao, gh và ngh có thêm chữ h → "chữ dài hơn".
  • Dán 3 chữ e, ê, i màu đỏ trên góc học tập, con nhìn mỗi ngày.

Bài tập bố mẹ tự làm ở nhà

Bài 1 — Điền c hay k:
__á, __ẻ, __ô, __iến, __ờ, __ệ
(Đáp án: cá, kẻ, cô, kiến, cờ, kệ)

Bài 2 — Điền g hay gh:
__à, __ế, __ỗ, __i, __ù, __e
(Đáp án: gà, ghế, gỗ, ghi, gù, ghe)

Bài 3 — Điền ng hay ngh:
__õ, __ỉ, __ủ, __ề, __à, __e
(Đáp án: ngõ, nghỉ, ngủ, nghề, ngà, nghe)

Bài 4 — Tìm chỗ sai: "con kà", "cái gế", "ngỉ hè", "quả kam"
(Đáp án: con gà — chú ý đây là âm "gờ" chứ không phải "cờ"; cái ghế; nghỉ hè; quả cam)

Cách làm: mỗi tối 1 bài nhỏ, 3–5 phút. Con đọc to tiếng sau khi điền.

Con học quy tắc này lúc nào

Ở sách Tiếng Việt 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống:

  • Bài 11 (tuần 4): I i, K k — con gặp k lần đầu.
  • Bài 17–19 (tuần 5): G g, Gi gi · Gh gh, Nh nh · Ng ng, Ngh ngh.
  • Bài 26 (tuần 7): Ph ph, Qu qu.
  • Bài 29 (tuần 7): Luyện tập chính tả.

Như vậy đến khoảng tuần 7, con đã học đủ các quy tắc này. Bố mẹ ôn đúng lúc con đang học là hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Quy tắc chính tả lớp 1 gồm những gì?

Chủ yếu là: c/k, g/gh, ng/ngh (dùng k, gh, ngh trước e, ê, i) và q luôn đi với u thành qu. Cuối năm, con còn học viết hoa chữ đầu câu, tên riêng.

Tại sao "kiến" viết k mà "cuốn" viết c?

"kiến" có iê (bắt đầu bằng i) nên dùng k. "cuốn" bắt đầu bằng u nên dùng c.

Có ngoại lệ nào không?

Với các từ con gặp ở lớp 1 thì không. Một số tên riêng, từ mượn tiếng nước ngoài có thể viết khác — chưa cần dạy ở lớp 1.

Con nhớ quy tắc nhưng viết vẫn sai?

Rất bình thường. Nhớ luật và viết đúng tự động là hai việc khác nhau. Luyện đều với các từ quen, con sẽ viết đúng không cần nghĩ.

Ôn đúng bài con đang học

Bé Cú Học Chữ xếp bài theo thứ tự sách Kết nối tri thức, nên khi con học đến k, gh, ngh trên lớp, bố mẹ mở đúng bài đó để con nghe Cô Cú đọc mẫu, đọc lại cho cô chấm và viết vào vở cho cô xem. Cho con học thử 7 ngày.

Bài liên quan:

Nguồn tham khảo: Quy tắc k, gh, ngh đứng trước e, ê, i (và iê/ia); c, g, ng đứng trước các nguyên âm khác — theo bản đồ chương trình Tiếng Việt 1 của Phòng Nội dung TotLen và giáo án Tiếng Việt 1 công khai (Bài 18 Gh gh, Bài 19 Ng ng, Ngh ngh). Mốc tuần theo mục lục Kết nối tri thức; một số trường xếp lệch 1 tuần.

Cho con học thử 7 ngày: Cô Cú nghe con đọc, chấm vở con viết, mỗi tối 15 phút. Xem Bé Cú Học Chữ · Hỏi qua Zalo
Học thử 7 ngàyHỏi Zalo